O czym?
Samotność i lęk przed bliskością – dlaczego tak trudno być blisko?
Skąd bierze się poczucie samotności i lęk przed bliskością? Jak psychoterapia psychodynamiczna pomaga zrozumieć trudności w relacjach i budowaniu bliskich więzi.
Żyjemy w czasach, w których nigdy nie byliśmy bardziej połączeni – internet, media społecznościowe, natychmiastowy kontakt z każdym miejscem na świecie. A jednak coraz więcej osób czuje się głęboko samotnych. Paradoks naszych czasów polega na tym, że kontakty są wszędzie, ale prawdziwa bliskość stała się rzadkością.
Czym jest samotność?
Samotność to nie to samo co bycie sam. Można czuć się samotnym w związku, wśród przyjaciół, na przyjęciu. To doświadczenie bycia niezrozumianym, niedostrzeganym, odizolowanym od innych, mimo fizycznej obecności. John Cacioppo, jeden z wiodących badaczy samotności, opisywał ją jako sygnał bólowy, który jest równie realny i szkodliwy jak ból fizyczny (Cacioppo & Patrick, 2008).
Lęk przed bliskością – co to oznacza?
Lęk przed bliskością to doświadczenie, w którym zbliżenie się do kogoś (emocjonalne, fizyczne, seksualne) wywołuje niepokój. Mogą to być myśli: „Za bardzo się angażuję”, „On/ona mnie opuści”, „Jeśli on/ona pozna mnie naprawdę, odejdzie”. To lęk przed byciem naprawdę widzianym.
Z perspektywy teorii przywiązania (Bowlby, 1988) lęk przed bliskością jest najczęściej wyuczony i wynika z wcześniejszych doświadczeń, w których zbliżenie się do ważnej osoby prowadziło do bólu, odrzucenia lub zawodu. Uczymy się wtedy chronić: „Nie zbliżaj się za bardzo, bo to boli”.
Samotność jako ochrona
Niekiedy samotność pełni funkcję ochronną, chroni przed ponownym zranieniem. Osoba, która doświadczyła porzucenia, zdrady lub odrzucenia, może nauczyć się unikać bliskości jako sposób na przeżycie. Problem polega na tym, że ta strategia, choć kiedyś pomocna, z czasem zaczyna więzić.
Jak psychoterapia pomaga?
Psychoterapia psychodynamiczna oferuje szczególny rodzaj doświadczenia: bezpieczną relację z drugą osobą, w której można stopniowo uczyć się bliskości. Relacja terapeutyczna staje się miejscem, gdzie powtarzające się wzorce z przeszłości stają się widoczne i możliwe do zrozumienia. Często to właśnie ta relacja – cierpliwa, stabilna, wolna od osądzania – jest pierwszym doświadczeniem bliskości, która nie rani.
Źródła i literatura
Bowlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development. Basic Books.
Ainsworth, M. D. S. (1978). Patterns of Attachment. Lawrence Erlbaum Associates.
Cacioppo, J. T., & Patrick, W. (2008). Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection. W. W. Norton.
Fonagy, P. et al. (2002). Affect Regulation, Mentalization and the Development of the Self. Other Press.
Schore, A. N. (2003). Affect Regulation and the Repair of the Self. W. W. Norton.
McWilliams, N. (1994). Psychoanalytic Diagnosis. Guilford Press.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji psychoterapeutycznej.